Artykuły

USZKODZENIE ACL (więzadła krzyżowego przedniego) i łąkotki


Aleksandra Kłak
Opublikowano: 

AKTUALIZACJA MARZEC 2026

Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL – etapy tydzień po tygodniu

 

 

Ten artykuł jest dla ciebie jeżeli interesujesz się takimi zagadnieniami jak: rehabilitacja ACL, fizjoterapia po ACL, ACL etapy rehabilitacji

Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL nie powinna dziś opierać się wyłącznie na kalendarzu. Aktualne podejście jest kryterialne, czyli przejście do kolejnych etapów zależy nie tylko od liczby tygodni po operacji, ale też od tego, czy pacjent spełnia konkretne cele: odzyskuje wyprost, zmniejsza obrzęk, poprawia siłę mięśnia czworogłowego, kontrolę ruchu i gotowość do bardziej wymagających aktywności.

To ważna zmiana. Jeszcze kilka lat temu pacjenci często słyszeli proste komunikaty typu „bieganie po 12 tygodniach” albo „sport po 6–9 miesiącach”. Obecnie coraz mocniej podkreśla się, że sam upływ czasu nie wystarcza. Najlepsze efekty daje dobrze zaplanowana, oparta na ćwiczeniach fizjoterapia po ACL, regularna ocena postępów i przechodzenie dalej dopiero po spełnieniu odpowiednich kryteriów.

Na czym polega nowoczesna rehabilitacja ACL?

Aktualny model rehabilitacji po rekonstrukcji ACL opiera się na kilku filarach:

  • wczesne, kontrolowane rozpoczęcie fizjoterapii
  • program ćwiczeń jako podstawa leczenia
  • obiektywna odbudowa siły, zwłaszcza mięśnia czworogłowego
  • trening kontroli nerwowo-mięśniowej, propriocepcji i jakości ruchu
  • ocena gotowości psychologicznej do powrotu do sportu
  • powrót do biegania i sportu po spełnieniu kryteriów, a nie tylko po określonym czasie

W praktyce oznacza to, że fizjoterapia po ACL nie kończy się na odzyskaniu zgięcia i wyprostu. Jej celem jest przywrócenie funkcji kolana, siły kończyny, stabilizacji dynamicznej, kontroli lądowania, zmiany kierunku i bezpieczeństwa podczas powrotu do aktywności.

Etapy rehabilitacji ACL tydzień po tygodniu

0–2 tygodnie po operacji: odzyskanie kontroli nad kolanem

To pierwszy i bardzo ważny etap. Celem nie jest „trenowanie formy”, ale stworzenie fundamentu pod dalszą rehabilitację.

Główne cele

  • odzyskanie pełnego wyprostu kolana
  • zmniejszenie bólu i obrzęku
  • aktywacja mięśnia czworogłowego
  • nauka prawidłowego obciążania kończyny
  • poprawa jakości chodu
  • bezpieczne uruchamianie stawu

Co zwykle robi się na tym etapie

  • ćwiczenia aktywujące czworogłowy
  • delikatna praca nad zakresem ruchu
  • ćwiczenia poprawiające wyprost
  • nauka chodu o kulach i stopniowego obciążania
  • podstawowe ćwiczenia w zamkniętych łańcuchach w bezpiecznym zakresie
  • działania wspomagające redukcję bólu i obrzęku

Co wolno

  • rozpocząć fizjoterapię wcześnie, jeśli stan po operacji na to pozwala
  • pracować nad wyprostem od początku
  • wykonywać ćwiczenia aktywacyjne i lekkie ćwiczenia funkcjonalne zgodnie z zaleceniem fizjoterapeuty

Czego nie wolno

  • ignorować obrzęku i bólu
  • dopuszczać do utrwalania braku wyprostu
  • przeciążać kolana, jeśli pogarsza to chód, ból lub obrzęk
  • zakładać, że „samo się rozrusza”

Na tym etapie bardzo ważne jest jedno: pełny wyprost kolana. To jeden z najważniejszych celów wczesnej rehabilitacji. Jeśli zostanie zaniedbany, może utrudnić dalszy powrót do sprawności.

2–6 tygodni po operacji: odbudowa podstaw funkcji

W tej fazie pacjent zwykle zaczyna lepiej kontrolować kolano, ale to nie znaczy, że problem jest rozwiązany. Nadal kluczowe są jakość ruchu, obrzęk i siła mięśni.

Główne cele

  • dalsza poprawa zakresu ruchu
  • normalizacja chodu
  • zwiększenie aktywacji i siły mięśnia czworogłowego
  • poprawa kontroli miednicy i tułowia
  • rozpoczęcie bardziej świadomej pracy funkcjonalnej

Co zwykle robi się na tym etapie

  • progresję ćwiczeń siłowych w zamkniętych łańcuchach
  • odpowiednio dobrane ćwiczenia jednostronne
  • dalszą pracę nad obciążaniem kończyny
  • ćwiczenia stabilizacji i kontroli kończyny dolnej
  • w wybranych przypadkach: bezpiecznie dozowane ćwiczenia w otwartym łańcuchu

Co wolno

  • zwiększać poziom ćwiczeń, jeśli kolano dobrze toleruje obciążenie
  • pracować bardziej funkcjonalnie
  • rozwijać siłę i kontrolę ruchu krok po kroku

Czego nie wolno

  • opierać progresji tylko na dacie po operacji
  • przechodzić do trudniejszych zadań mimo utrzymującego się dużego obrzęku, bólu lub słabej kontroli ruchu
  • zaniedbywać mięsień czworogłowy

To etap, w którym coraz mocniej widać, że największym problemem po rekonstrukcji ACL bywa nie samo kolano, ale deficyt siły czworogłowego i zaburzona kontrola nerwowo-mięśniowa.

6–12 tygodni po operacji: odbudowa siły i kontroli nerwowo-mięśniowej

To faza przejściowa między podstawowym odzyskiwaniem funkcji a bardziej sportową rehabilitacją. Pacjent może czuć się już znacznie lepiej, ale biologiczne gojenie i gotowość funkcjonalna nadal nie są zakończone.

Główne cele

  • dalsza odbudowa siły kończyny operowanej
  • poprawa symetrii pracy kończyn
  • rozwój kontroli dynamicznej
  • rozpoczęcie bardziej zaawansowanej pracy nad równowagą i jakością ruchu

Co zwykle robi się na tym etapie

  • progresję ćwiczeń siłowych
  • pracę unilateralną
  • ćwiczenia równowagi i propriocepcji
  • ćwiczenia reakcji posturalnych i stabilizacji dynamicznej
  • naukę lepszej mechaniki ruchu, zwłaszcza podczas przysiadu, zejścia, lądowania i hamowania

Co wolno

  • zwiększać trudność ćwiczeń, gdy technika pozostaje dobra
  • rozwijać trening sensomotoryczny i propriocepcję
  • włączać bardziej wymagające zadania funkcjonalne po spełnieniu kryteriów klinicznych

Czego nie wolno

  • mylić lepszego samopoczucia z gotowością do biegania lub sportu
  • pomijać jakości ruchu na rzecz samego „odhaczania ćwiczeń”
  • przechodzić do skoków lub biegania tylko dlatego, że minęło kilka tygodni

To etap, w którym sama siła już nie wystarcza. Coraz większą rolę odgrywa kontrola ruchu, balans, jakość lądowania i przygotowanie do bardziej nieprzewidywalnych obciążeń.

3–5 miesięcy po operacji: przygotowanie do biegania, plyometrii i większych obciążeń

W nowoczesnym modelu rehabilitacji wejście do biegania nie powinno być automatyczne. Sam fakt, że minęło 12 tygodni, nie oznacza jeszcze gotowości.

Główne cele

  • osiągnięcie odpowiedniej tolerancji obciążeń
  • poprawa siły i wydolności kończyny
  • rozwój jakości lądowania, hamowania i kontroli osi kończyny
  • przygotowanie do biegania, plyometrii i bardziej dynamicznych zadań

Co zwykle robi się na tym etapie

  • bardziej zaawansowane ćwiczenia siłowe
  • progresję ćwiczeń ekscentrycznych
  • trening dynamicznej stabilizacji
  • przygotowanie do biegu
  • włączanie prostszych form plyometrii i zadań reaktywnych po spełnieniu kryteriów

Co wolno

  • rozpocząć przygotowanie do biegania, jeśli pacjent ma odpowiednią siłę, kontrolę ruchu i nie reaguje wzrostem objawów
  • stopniowo zwiększać trudność zadań
  • pracować nad jakością lądowania i hamowania

Czego nie wolno

  • zaczynać biegania „bo już czas”
  • wracać do szybkich zwrotów, cięć i sportu kontaktowego bez przygotowania
  • ignorować lęku przed ruchem i ponownym urazem

W tej fazie rehabilitacja coraz wyraźniej przechodzi z prostego wzmacniania do przygotowania funkcjonalnego i sportowego.

5–9 miesięcy po operacji: powrót do biegania, zmiany kierunku i pracy sportowej

To etap zaawansowany. Pacjent może wyglądać „dobrze” w codziennym funkcjonowaniu, ale właśnie tutaj ujawniają się braki, które zwiększają ryzyko ponownego urazu.

Główne cele

  • przywrócenie wysokiego poziomu siły
  • odbudowa szybkości, reakcji i kontroli w dynamicznych sytuacjach
  • bezpieczna progresja zwrotów, hamowania i zmiany kierunku
  • przygotowanie psychiczne do powrotu do sportu

Co zwykle robi się na tym etapie

  • zaawansowaną plyometrię
  • sprinty i progresję biegania
  • trening agility
  • ćwiczenia sensorimotoryczne i neurokognitywne
  • pracę w warunkach bardziej nieprzewidywalnych, z reakcją na bodźce
  • testy funkcjonalne i ocenę jakości ruchu

Co wolno

  • wracać do bardziej dynamicznych form aktywności po spełnieniu kryteriów
  • zwiększać złożoność i szybkość zadań
  • ćwiczyć elementy specyficzne dla danej dyscypliny

Czego nie wolno

  • kończyć rehabilitacji tylko dlatego, że pacjent „już chodzi i nie boli”
  • oceniać gotowości wyłącznie na podstawie hop testów lub samego zakresu ruchu
  • ignorować psychologicznej gotowości do powrotu

Nowoczesna rehabilitacja po ACL coraz mocniej podkreśla, że zaawansowany etap powinien obejmować nie tylko siłę i testy skokowe, ale też kontrolę sensorimotoryczną, reakcję na bodźce i jakość decyzji ruchowej.

9 miesięcy i dalej: powrót do sportu i powrót do pełnej formy

Powrót do sportu nie powinien oznaczać tylko pierwszego treningu. Dziś częściej mówi się o dwóch osobnych celach:

  • return to sport – powrót do uprawiania sportu
  • return to performance – powrót do wcześniejszego poziomu formy

Ostateczne cele

  • pełna gotowość funkcjonalna
  • możliwie mała asymetria siły i kontroli ruchu
  • brak istotnych objawów po treningu
  • odpowiednia gotowość psychologiczna
  • ukończenie pełnego procesu rehabilitacji

Co decyduje o gotowości

  • siła mięśniowa
  • testy funkcjonalne
  • jakość ruchu
  • kontrola lądowania i zmiany kierunku
  • brak nasilania objawów
  • gotowość psychologiczna
  • ukończenie pełnej rehabilitacji

Najważniejsza zasada brzmi: powrót do sportu po ACL powinien być decyzją wieloskładnikową, a nie prostą odpowiedzią na pytanie „ile miesięcy minęło od operacji”.

Co wolno, a czego nie wolno po rekonstrukcji ACL?

Co wolno

  • rozpocząć rehabilitację wcześnie i kontrolowanie
  • od początku pracować nad wyprostem
  • progresywnie odbudowywać siłę
  • wdrażać propriocepcję, stabilizację i trening jakości ruchu
  • rozwijać bieganie, plyometrię i zwroty po spełnieniu kryteriów
  • monitorować nie tylko kolano, ale też psychikę pacjenta

Czego nie wolno

  • opierać całej rehabilitacji wyłącznie na czasie
  • zbyt długo zaniedbywać siłę mięśnia czworogłowego
  • pomijać trening kontroli nerwowo-mięśniowej
  • wracać do sportu bez obiektywnych kryteriów
  • zakładać, że brak bólu oznacza pełną gotowość
  • ignorować lęku przed ponownym urazem

Kiedy można chodzić bez kul po ACL?

Nie ma jednej daty dobrej dla wszystkich. Odstawienie kul powinno zależeć od kilku rzeczy:

  • jakości chodu
  • możliwości bezpiecznego obciążania kończyny
  • poziomu bólu i obrzęku
  • kontroli kolana
  • zaleceń operatora i fizjoterapeuty

Najważniejsze nie jest to, jak szybko odstawić kule, ale czy pacjent zaczyna chodzić prawidłowo. Zbyt szybkie przejście do chodu bez kul przy złej kontroli może utrwalać nieprawidłowy wzorzec ruchu.

Kiedy można biegać po ACL?

Aktualne podejście mówi jasno: nie tylko według kalendarza. Samo „12 tygodni” nie powinno być automatycznym zielonym światłem. Wejście do biegania powinno zależeć od:

  • odpowiedniej siły kończyny
  • dobrej jakości ruchu
  • kontroli dynamicznej
  • małego lub kontrolowanego poziomu objawów
  • tolerancji obciążeń

To oznacza, że u jednej osoby bieganie będzie możliwe wcześniej, a u innej później. Ważniejsze od daty jest to, czy kolano i cała kończyna są na to naprawdę przygotowane.

Ile trwa rehabilitacja ACL?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Najuczciwsza odpowiedź brzmi: zwykle dłużej, niż pacjenci zakładają na początku.

Współczesne podejście sugeruje, że pełna rehabilitacja po rekonstrukcji ACL to proces wielomiesięczny. Odzyskanie podstawowej sprawności następuje wcześniej, ale powrót do biegania, dynamicznych zadań i sportu wymaga znacznie dłuższej, etapowej pracy.

Nie chodzi jednak tylko o długość trwania rehabilitacji, ale o jej jakość i ukończenie. Badania pokazują, że ukończenie rehabilitacji i spełnienie obiektywnych kryteriów zwiększa szansę bezpiecznego powrotu do sportu.

Czy ból po operacji ACL jest normalny?

Tak — pewien poziom bólu po operacji ACL jest normalny, zwłaszcza na początku. Tak samo jak obrzęk i ograniczenie funkcji. Problemem nie jest sam fakt występowania bólu, ale jego charakter i wpływ na progres rehabilitacji.

Ból może być akceptowalny, jeśli:

  • stopniowo się zmniejsza
  • nie nasila się wyraźnie po każdej aktywności
  • nie uniemożliwia pracy nad zakresem ruchu i chodem
  • nie idzie w parze z pogarszającym się obrzękiem i funkcją

Niepokojące jest natomiast to, gdy ból:

  • stale narasta
  • utrudnia odzyskanie wyprostu
  • pogarsza jakość chodu
  • blokuje progres ćwiczeń
  • łączy się z wyraźnym pogorszeniem funkcji

W praktyce ból po ACL trzeba oceniać w kontekście całego obrazu klinicznego, a nie tylko przez pryzmat samej liczby tygodni po operacji.

Dlaczego siła czworogłowego jest tak ważna po ACL?

Jednym z najczęstszych i najistotniejszych problemów po rekonstrukcji ACL jest osłabienie mięśnia czworogłowego. To właśnie ten deficyt często ogranicza:

  • stabilność funkcjonalną kolana
  • jakość chodu
  • możliwość biegania
  • kontrolę lądowania
  • powrót do sportu

Dlatego nowoczesna fizjoterapia po ACL tak mocno podkreśla obiektywne monitorowanie siły, a nie ocenę „na oko”. Odbudowa czworogłowego jest jednym z kluczowych filarów całego procesu.

Propriocepcja, kontrola ruchu i psychologia – czyli to, czego nie widać od razu

Po ACL nie wystarczy odzyskać zakres ruchu i trochę siły. Nowoczesne podejście zwraca uwagę, że pacjent musi odzyskać również:

  • propriocepcję
  • równowagę dynamiczną
  • kontrolę lądowania
  • zdolność hamowania
  • zdolność zmiany kierunku
  • pewność ruchu i gotowość psychiczną

To szczególnie ważne u osób wracających do sportów z cięciem, zwrotami, lądowaniem i reakcją na przeciwnika lub zmienną sytuację. Właśnie dlatego w późniejszym etapie rehabilitacji coraz większe znaczenie ma trening sensorimotoryczny i neurokognitywny, a także ocena lęku przed ruchem i ponownym urazem.

ACL – Warto zapamiętać

Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL to dziś znacznie więcej niż „rozruszanie kolana po operacji”. Najbardziej aktualne podejście opiera się na kilku jasnych zasadach:

  • rehabilitację warto rozpocząć wcześnie i kontrolowanie
  • podstawą leczenia jest dobrze zaplanowany program ćwiczeń
  • progresja powinna być oparta na kryteriach, nie tylko na czasie
  • kluczowe znaczenie ma siła czworogłowego i kontrola nerwowo-mięśniowa
  • propriocepcja, balans i jakość ruchu są niezbędne
  • powrót do biegania i sportu powinien wynikać z gotowości funkcjonalnej
  • psychologia pacjenta jest częścią rehabilitacji, a nie dodatkiem

Najważniejsze: nie pytaj tylko „który to tydzień po operacji?”, ale przede wszystkim „czy moje kolano i moje ciało są gotowe na kolejny etap?”

Jaki będzie powrót do zdrowia?

Wraz ze zbliżającym się sezonem zimowym wraca jak bumerang temat urazów w obrębie układu ruchu, zwłaszcza stawu kolanowego. Niezależnie od doznanej kontuzji pierwsze pytanie stawiane przez pacjentów dotyczy powrotu do pełnej sprawności. Najczęściej po urazie zastanawiamy się również po jakim czasie dopuszczalne jest bezpiecznie wznowienie treningu oraz uprawianie sportu.

Czy da się powiedzieć jasno kiedy wrócimy do pływania czy biegania? Czy rehabilitacja po uszkodzeniu ACL wygląda tak samo jak przy uszkodzeniu łąkotki? Ile tak naprawdę trwa rehabilitacja?

Tajemniczy ACL, czyli więzadło krzyżowe przednie

ACL to skrót od więzadła krzyżowego przedniego, które znajduje się wewnątrz stawu kolanowego. Swój początek ma ono na bocznej stronie kości udowej po czym dalej biegnie przyśrodkowo i przyczepia się do kości piszczelowej. Jego nazwa wzięła się od krzyżowania się z innym więzadłem kolana, czyli więzadłem krzyżowym tylnym (PCL), które biegnie analogicznie do przedniego, ale zdecydowanie rzadziej ulega uszkodzeniom.

Rola ACL polega przede wszystkim na zapobieganiu nadmiernemu przesuwaniu się kości udowej względem kości piszczelowej, czyli m. in. uniemożliwianiu “uciekania” kolana do przodu. Więzadło krzyżowe przednie (ACL) jest więc jednym z najważniejszych struktur stabilizujących nasz staw kolanowy. Jego uszkodzenie lub zerwanie jest stosunkowo częstym urazem, szczególnie wśród osób aktywnych fizycznie, zwłaszcza w sportach wymagających gwałtownych zmian kierunku ruchu, skoków czy biegania. Uszkodzenie lub całkowite zerwanie ACL prowadzi do utraty stabilności stawu kolanowego.

Czynniki wpływające na ryzyko uszkodzenia ACL:

-płeć,

-anatomia stawu kolanowego (genetyka),

-wcześniejsze urazy w obrębie stawu,

-nieprawidłowe BMI,

-nieregularna aktywność fizyczna lub jej brak,

-brak prawidłowej rozgrzewki,

-niepoprawna technika biegu lub wykonywania ćwiczeń,

-niewłaściwe obuwie treningowe oraz nieodpowiednia nawierzchnia.

W zależności od stopnia uszkodzenia i aktywności pacjenta, leczenie uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego może obejmować zarówno podejście zachowawcze, jak i rekonstrukcję chirurgiczną.

Leczenie zerwanego ACL zawsze (!) powinno obejmować fizjoterapię, ale w przypadku bardziej zaawansowanych uszkodzeń konieczna jest interwencja chirurgiczna. Zabieg ten polega na zastąpieniu zerwanego więzadła przy użyciu przeszczepu np. ze ścięgna mięśnia półścięgnistego lub ze ścięgna więzadła rzepki. Niezależnie od doboru leczenia, fizjoterapia jest jednak kluczowa dla powrotu do pełnej sprawności oraz aktywności fizycznej i sportu.

Łąkotka czy łękotka?

Obok więzadła krzyżowego przedniego to łąkotki grają drugie skrzypce. W naszych stawach kolanowych wyróżniamy dwie łąkotki – boczną i przyśrodkową. Łąkotki to małe półksiężycowate struktury, znajdujące się wewnątrz stawu kolanowego, a dokładniej pomiędzy kością udową a piszczelową. Zapewniają one lepsze dopasowanie powierzchni stawowych oraz amortyzację poprzez absorbowanie sił działających na staw podczas ruchu, np. lądowania na twardym podłożu. Ponadto są jednym z elementów mechanizmu stabilizacyjnego kolana, głównie w odniesieniu do rotacji.

Tak wiele funkcji łąkotek wiąże się niestety z wieloma czynnikami mającymi wpływ na ich uszkodzenie. Urazy łąkotek, podobnie jak w przypadku wcześniej wspomnianych uszkodzeń ACL, zazwyczaj następują w wyniku nagłych ruchów skrętnych, kiedy staw kolanowy pozostaje zgięty. Aktywności, które predysponują do takich sytuacji to np. koszykówka, piłka nożna czy narciarstwo.

Urazy łąkotek wymagają różnych podejść terapeutycznych. Wybór między leczeniem zachowawczym, szyciem lub usunięciem łąkotki zależy od wielu czynników, takich jak stopień uszkodzenia, wiek oraz aktywność fizyczna podejmowana przez pacjenta. W ostatnich latach wśród lekarzy i fizjoterapeutów zauważalny jest wzrost poparcia dla podejścia, które promuje zachowanie jak największej części łąkotki i przeprowadzanie zabiegu szycia. Takie podejście pozwala na zachowanie kluczowych funkcji pełnionych przez łąkotkę. Resekcja łąkotki może pomóc w łagodzeniu objawów bólowych, zwłaszcza gdy uszkodzenia są rozległe i powodują problemy funkcjonalne, jednakże może również prowadzić do zaburzenia funkcji stabilizacyjnych i amortyzacyjnych stawu.

Nie należy zapominać jednak o zjawisku zużywania się struktur budujących wszystkie stawy naszego ciała, czyli o chorobie zwyrodnieniowej. W miarę postępu zwyrodnienia chrząstki stawowej, staw traci swoją fizjologiczną strukturę i funkcję. To z kolei wpływa na całą biomechanikę stawu i prowadzi do zwiększenia obciążeń działających na więzadła i łąkotki. Do czynników, które mają wpływ na zachodzące procesy zwyrodnieniowe należy nasz styl życia, poziom aktywności fizycznej, dieta oraz wcześniejsze urazy. Dbanie o zdrowy styl życia, utrzymanie prawidłowej wagi, regularna aktywność fizyczna i unikanie nadmiernego obciążania stawów to czynniki, które mogą pomóc w zapobieganiu lub opóźnianiu procesów zwyrodnieniowych.

A więc co po urazie?

Odpowiedz może być jedna: FIZJOTERAPIA!

Niezależnie od tego jakiego urazu doświadczyliśmy i którą ścieżką podąża nasz proces leczenia, rehabilitacja jest sprawą priorytetową. Oczywiście w czasie powrotu do sprawności każda kontuzja wymaga indywidualnego podejścia, a także dogłębnego planu osiągania celów określonych przez pacjenta. Rehabilitacja po uszkodzeniu łąkotek przebiega podobnie jak w przypadku zerwania więzadeł krzyżowych. Bardzo często dochodzi również do jednoczesnego uszkodzenia tych struktur. W związku z tym możemy wyodrębnić ogólne fazy rehabilitacji.

FAZA I (rozpoczynamy już w dniu urazu lub po operacji i trwa do około 2 tygodnia)

  • zmniejszenie obrzęku (zasada PRICE = „protect” (ochrona), „rest” (odpoczynek), „ice” (lód), „compression” (ucisk) i „elevation” (uniesienie)),
  • złagodzenie bólu,
  • unikanie forsownych i gwałtownych ruchów,
  • ćwiczenia przeciwzakrzepowe oraz ćwiczenia poprawiające ruchomość i elastyczność tkanek,
  • ćwiczenia aktywacji mięśni (m. in. czworogłowego, pośladkowego średniego i wielkiego)

Faza II (3-6 tydzień)

  • poprawa siły mięśniowej,
  • poprawa stabilności i propriocepcji stawu,
  • ćwiczenia nakierowane na zwiększanie zakresu ruchomości,

Faza III (6-12 tydzień)

  • poprawa siły i kontroli nerwowo-mięśniowej,
  • praca nad specyficznymi umiejętnościami związanymi z planowaną aktywnością,
  • stopniowe zwiększanie obciążeń i intensywności treningu,
  •  

Faza IV: (3-9 miesiąc)

  • bezpieczny powrót do pełnej aktywności sportowej (skoki, biegi, skipy, zmiany kierunków, ćwiczenia hamowania)
  • ćwiczenia specyficzne dla danej dyscypliny sportowej.

Główną różnicą w procesie rehabilitacji jest stopień i czas obciążania stawu. W przypadku rekonstrukcji ACL bardzo ważne jest obciążanie stawu do granicy bólu już od pierwszych godzin pooperacyjnych. Sytuacja ma się podobnie, gdy mamy do czyniania z usunięciem zupełnym łąkotki – możemy obciążąć kończynę od razu po zabiegu. Zupełnie odmienna zasada dotyczy szycia łąkotek, po którym pacjenci są zobligowani do poruszania się o kulach i odciążania stawu przez 4-6 tygodni.

Zarówno po rekonstrukcji ACL, jak i szyciu łąkotek, rozpoczęcie treningu biegowego jest możliwe między 14 a 16 tygodniem od operacji. Oczywiście zasada stopniowego dawkowania obciążeń pod okiem wykwalifikowanego fizjoterapeuty lub trenera jak najbardziej tutaj obowiązuje! Szczególnie ważne jest, aby nie wprowadzać treningu dynamicznego (skoki, biegi) zbyt szybko, ponieważ między 6 a 14 tygodniem po zabiegu bardzo często dochodzi do ponownego zerwania więzadła.

Niestety, tak jak już zostało wspomniane, bardzo często dochodzi do uszkodzenia więcej niż jednej struktury w obrębie stawu, co oczywiście należy uwzględnić w procesie rehabilitacji. Dodatkowo takie informacje jak technika operacyjna, możliwe powikłania czy choroby współistniejące pacjenta rzutują na dalsze postępowanie fizjoterapeutyczne i czas jego trwania.

Czyli ile?

Po dotarciu do tego akapitu mam nadzieję, że domyślasz się, że odpowiedź to:

TO ZALEŻY!

Jednak śmiało można określić, że powrót do pełnej sprawności trwa od 6 do 9 miesięcy. Nie istnieje jeden sposób postępowania i konkretne widełki czasowe pozwalające nam oszacować dokładny czas rehabilitacji. Proces ten bardziej można porównać do zdobywania kamieni milowych, osiągania małych etapów które składają się na finalny cel, jakim jest nasza sprawność.

Rehabilitacja zarówno po urazie więzadła krzyżowego przedniego, jak i po operacji szycia lub usunięciu łąkotki, to proces wymagający czasu, cierpliwości i profesjonalnego nadzoru fizjoterapeuty. Warto podkreślić, że indywidualne podejście jest kluczowe, a postępy pacjenta zależą od wielu zmiennych.

Bibliografia:

  1. Yao, Shiyi et al. “Graft healing after anterior cruciate ligament reconstruction (ACLR).” Asia-Pacific journal of sports medicine, arthroscopy, rehabilitation and technology vol. 25 8-15. 11 May. 2021
  2. Filbay, Stephanie R, and Hege Grindem. “Evidence-based recommendations for the management of anterior cruciate ligament (ACL) rupture.” Best practice & research. Clinical rheumatology vol. 33,1 (2019): 33-47.
  3. Zdanowicz U, Ciszkowska-Łysoń B, Paśnik M, Drwięga M, Ratajczak K, Fulawka K, Lee YC, Śmigielski R. Evaluation of ACL Graft Remodeling and Prediction of Graft Insufficiency in Sequenced MRI—Two-Year Follow-Up. Applied Sciences. 2021;
  4. Webster, Kate E, and Julian A Feller. “Expectations for Return to Preinjury Sport Before and After Anterior Cruciate Ligament Reconstruction.” The American journal of sports medicine vol. 47,3 (2019):
  5. Calanna, Filippo et al. “Rehabilitation and return to sports after isolated meniscal repairs: a new evidence-based protocol.” Journal of experimental orthopaedics vol. 9,1 80. 17 Aug. 2022
  6. Harput, Gulcan et al. “Postoperative rehabilitation and outcomes following arthroscopic isolated meniscus repairs: A systematic review.” Physical therapy in sport : official journal of the Association of Chartered Physiotherapists in Sports Medicine vol. 45 (2020):
  7. Jenkins, Sarah M et al. “Rehabilitation After Anterior Cruciate Ligament Injury: Review of Current Literature and Recommendations.” Current reviews in musculoskeletal medicine vol. 15,3 (2022):
  8. Welling W, Benjaminse A, Lemmink K, Dingenen B, Gokeler A. Progressive strength training restores quadriceps and hamstring muscle strength within 7 months after ACL reconstruction in amateur male soccer players. Phys Ther Sport. 2019 Nov;40:10-18.
  9. Brinlee, Alexander W et al. “ACL Reconstruction Rehabilitation: Clinical Data, Biologic Healing, and Criterion-Based Milestones to Inform a Return-to-Sport Guideline.” Sports health vol. 14,5 (2022):
  10. Brelin, Alaina M, and John-Paul H Rue. “Return to Play Following Meniscus Surgery.” Clinics in sports medicine vol. 35,4 (2016):
  11. Spang Iii, Robert C et al. “Rehabilitation following meniscal repair: a systematic review.” BMJ open sport & exercise medicine vol. 4,1 e000212. 9 Apr. 2018,
  12. Nelson C, Rajan L, Day J, Hinton R, Bodendorfer BM. Postoperative Rehabilitation of Anterior Cruciate Ligament Reconstruction: A Systematic Review. Sports Med Arthrosc Rev. 2021 Jun 1;29(2):63-80.
  13. Johnson, Robert J, and Bruce D Beynnon. “What do we really know about rehabilitation after ACL reconstruction?: commentary on an article by L.M. Kruse, MD, et al.: „rehabilitation after anterior cruciate ligament reconstruction. a systematic review”.” The Journal of bone and joint surgery. American volume vol. 94,19 (2012):
  14. Van Grinsven, S et al. “Evidence-based rehabilitation following anterior cruciate ligament reconstruction.” Knee surgery, sports traumatology, arthroscopy : official journal of the ESSKA vol. 18,8 (2010): 1128-44.
  15. Englund, M et al. “Impact of type of meniscal tear on radiographic and symptomatic knee osteoarthritis: a sixteen-year followup of meniscectomy with matched controls.” Arthritis and rheumatism vol. 48,8 (2003):

Specjalista w Rehability Kacper Zarosa – Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL

Dlaczego warto zgłosić się do Kacpra Zarosy?

Kacper Zarosa to  fizjoterapeuta zajmujący się głównie fizjoterapią ortopedyczną, pourazową i sportową, z naciskiem na diagnostykę funkcjonalną i dobór postępowania do konkretnego przypadku. To dobrze wpisuje się w rehabilitację po operacjach łąkotki, gdzie nie ma jednego uniwersalnego schematu dla wszystkich.

Rehability prowadzi fizjoterapię po operacjach ortopedycznych i działa przy:
Arkuszowa 39, 01-934 Warszawa (Bielany)
tel. +48 507 162 740
e-mail: kontakt@rehability.pl
Godziny otwarcia podane na stronie to pon.–pt. 8:00–20:00, sob. 8:00–14:00.